UMangi Meli [1866-1900] – eTanzania | Jemani
Amabali obomi
Konradin Kunze kunye noGabriel Mzei Orio, ngo-2024
UMangi Meli wayeyinkosi yamaChagga kwindawo ngoku ebizwa ngokuba yiOld Moshi kwiMount Kilimanjaro eTanzania. Ngokungafaniyo noyise, uMangi Rindi Mandara, uMeli waxhathisa ulawulo lwamaJamani. Ekuqaleni, walwa ngempumelelo ngokuchasene ne-Schutztruppe (umkhosi wokukhusela), kodwa ekugqibeleni kwafuneka anikezele kwimikhosi yamakholoni. Ngaloo ndlela, (Omdala) iMoshi yaba liziko laseJamani lamandla kwiNtaba yaseKilimanjaro. Ngo-1900, uMangi Meli waxhonywa kunye nezinye iinkosi neenkokeli ngezityholo zokuqulunqa iyelenqe nxamnye namaJamani. Umothuko wokubulawa usasebenza eTanzania kude kube namhlanje kwiingoma zemveli kunye namabali.
Nangona kunjalo, inkohlakalo ayizange iphele ngokufa kukaMeli: Intloko yakhe yanqunyulwa kwaye yathunyelwa eJamani, ngokutsho komfazi kaMeli, owaxelela umzukulwana wakhe u-Isaria. Unanamhla oku, usazama ukuqinisekisa ukubuya kwentloko kaMangi Meli e-Old Moshi. Iirekhodi zibonisa ukuba amathambo amaninzi avela eMoshi athunyelwa kwiMyuziyam ye-Ethnological eyayiseBerlin ngeenjongo zophando lobuhlanga. Ewe, ngo-2023, kwinyathelo lenzala, amanye amathambo abo babulawa achongwa eBerlin naseNew York. Nangona kunjalo, intloko kaMeli ayikaziwa ukuba iphi na unanamhla.
Kwiminyaka eliqela ngoku, umboniso weFlinn Works kunye nesikhumbuzo esixhaswe ngenkxaso-mali e-Old Moshi sisikhumbuzo seNkosi uMeli. Ibali lakhe lingumzekelo wokuchasa ubukoloniyali kwi-German East Africa kunye nenkohlakalo yolawulo lwamaJamani. Ikwangqina ukungabikho kokusesikweni okuqhubekayo kokugxothwa kweentsalela zeminyanya egameni lesayensi.
Kontakte:
Konradin Kunze: exhibition[at]flinnworks.de
Gabby Mzei Orio: oldmoshi2016[at]gmail.com
Weblinks:
https://oldmoshiculturaltour.com
Dank:
Isaria Anael Meli, Mnyaka Sururu Mboro, Schüler:innen der Meli Secondary School Old Moshi, Johannes Nehlsen, Benjamin Plath, Andi Otto
Literatur:
Oral History of Isaria Anael Meli and Mnyaka Sururu Mboro
Braun, Naima u.a.: Habari, Heft 04-2018, Berlin: Tanzania-Network e.V. 2018
Iliffe, John: A Modern History of Tanganyika, Cambridge University Press 1979
Kunze, Konradin/Mamseri, Sarita L.: Mangi Meli Remains, Ausstellungsbroschüre, Dar es Salaam: Flinn Works 2018
Merker, Moritz: Rechtsverhältnisse und Sitten der Wachagga, Gotha: Justus Perthes 1902
Stahl, Kathleen M.: History of the Chagga people of Kilimanjaro, Den Haag: Mouton & Co. 1964
Stoecker, Holger/Schnalke, Thomas/Winkelmann, Andreas (Hg.): Sammeln, Erforschen, Zurückgeben?, Berlin: Ch. Links 2013
Stationen
Wayengubani uMeli?
Ukuchasa
ukoyiswa
Phantsi kolawulo lwaseJamani
ukubulawa
Intloko kaMeli
Umqokeleli woKhakhayi
Kukhangelwa uMeli
Izinyanya kwiibhokisi
Iprojekthi yeMangi Meli isala