Adda Nkollo: Juriyar mata a "German-Cameroon" – Kamaru | Jamus
Yawon shakatawa mai jigo
Richard Tsogang Fossi, 2024
Labarun matan da suka bijirewa mulkin mallaka da kuma mulkin mallaka a lokacin mulkin mallaka na Jamus a Kamaru daga 1884 zuwa 1916 ba a rubuta su da ƙyar ba, don haka galibi ba a san su ba. Wannan duhu yakan kai ga fahimtar cewa adawar mulkin mallaka ta kasance kuma namiji ne kawai.
Haƙiƙa, al’adun baka a wasu lokuta suna ɗauke da nassoshi game da mata: sun taimaki mazajensu su tsere wa aikin tilastawa ta hanyar rera waƙoƙi ko ba da jawabai don faɗakar da su. Haka kuma mata sun taka rawa wajen juriya kamar yadda lamarin Adda Nkollo ya nuna. Adda Nkollo wata mace ce daga Mvog-Ada wadda ta bijirewa gwamnatin mulkin mallaka na Jamus cikin nasara a shekara ta 1907 wanda daga karshe aka yi mata gudun hijira.
Labarin nasu zai iya taimakawa wajen kalubalantar rashin ganuwa na mayakan gwagwarmaya mata a karkashin mulkin mallaka da kuma kara rubuta tarihin juriya.
Contact:
Richard TSOGANG FOSSI, Technical University Berlin. Strasse des 17. Juni 150-152, Sekr. A 56 Bénédicte Savoy,/ Roam A-F 83. tsogangfossi(at)yahoo.fr / tsogang.fossi(at)tu-berlin.de, tel. +49 30 314-24307
Special Thanks:
I would like to extend my sincere thanks to the entire team of the research project Reverse History of Collections. Mapping Cameroon in German Museums, and neighbouring projects, all of which have been instrumental in shaping my postcolonial and decolonial views on colonial history, memory, and provenance research of the collections of cultural assets from colonial contexts.
This goes particularly to Bénédicte Savoy, Albert Gouaffo, Yann LeGall, Eyke Vonderau, Judith Rottenburg, Iñigo Salto Santamaría, Mikaél Assilkinga, Yrine Matchinda, Loice Tsogang, Dieu Ly Hoang, Aylin Birdem and Pia Meierkord for their diverse supports.
Special thanks also go to the Dekoloniale team, which seeks by all means to unearth silenced stories of marginalised people and to confront colonial legacies which still underpin many aspects of our lives today. I especially think of Christian Kopp and Mirja Memmen.
Further thanks go to Thomas Fues, Thomas Klinkert, Weertje Wilms, Andreas Mehler, Anika Becher, Margret Frenz for their contributions in making dialogs with the communities of origin possible. I am equally grateful to Serge Noukeu, Hanse Gilbert Mbeng Dang, Ebenezer Billé, Alain Belmond Sonyem, Hervé Ntone who supported this project with some iconographic materials.
References:
Arndt, Susan / Oufuatey-Alazard, Nadja (Hrsg.): Wie Rassismus aus Wörtern spricht. (K)Erben des Kolonialismus im Wissensarchiv deutsche Sprache. Ein kritisches Nachschlagwerk. 3. Aufl., 2019.
Boahen, Albert Adu : L´Afrique face au défi colonial, in : Boahen, Albert Adu : Histoire générale de l´Afrique. L´Afrique sous domination coloniale, 1880-1935. 1987, 2000, p. 21-36.
Buchner, Max: Aurora colonialis. Bruchstücke eines Tagebuchs aus dem ersten Beginn unserer Kolonialpolitik, 1914.
Deutsches Kolonialblatt 12, 1901, S. 275; 14, 1903, S. 236-238; 18, 1907, S. 635ff.
Dominik, Hans: Kamerun. Sechs Kriegs- und Friedensjahre in deutschen Tropen, 1901.
Hoffmann, Florian: Okkupation und Militärverwaltung. Etablierung und Institutionalisierung des Gewaltmonopols 1891-1914. Bd. 1, 2007.
Kum´a Ndumbe: Das deutsche Kaiserreich in Kamerun. Wie Deutschland in Kamerun seine Kolonialmacht aufbauen konnte 1840-1910, 2008.
Mbomo Samba Azan, Madeleine: Martin Paul Samba face à la pénétration allemande au Cameroun, 1976.
Morgen, Curt: Durch Kamerun von Süd nach Nord. Reisen und Forschungen im Hinterland 1889-1891, 1893.
Pondi, Jean Emmanuel: (Re)découvrir Yaoundé ! Une fresque historique et diplomatique de la capitale camerounaise, 2012.
Riebe, Otto: Drei Jahre unter deutscher Flagge im Hinterland von Kamerun. Geschildert nach den Tagebuchblättern des Karl Hörhold, 1897.
Stoler, Ann Laura: Colonial Archives and the Arts of Governance, in: Archival Science 2 (2002), pp. 89-109.
Zenker, Georg: „Yaounde“, in: Mittheilungen von Forschungsreisenden und Gelehrten aus den deutschen Schutzgebieten, 1895, 36-69.
Stationen
"Cameroons" ya zama "Jamus"
Halin siyasa da hakikanin mulkin mallaka
Matsayin mata a cikin al'umma kafin mulkin mallaka
Yunkurin kisan kai kan Charles Atangana: An kashe ɗan'uwan Adda
Juriyar Adda Nkollo
Korar Adda Nkollo
Amincewa da gudun hijira daga gwamnatin daular
Adda Nkollo – jarumar da aka manta?